Przeciwciała IgE wytwarzane są przez organizm, aby zwalczać jeden konkretny alergen (organizm dla każdego alergenu wytwarza osobne przeciwciała IgE). Zdarza się jednak, że konkretne przeciwciała reagują, gdy do organizmu dostanie się alergen, który jest tylko podobny w budowie do substancji, na którą powinny zareagować. W takim przypadku mówimy o alergii krzyżowej. Jakie grupy alergenów reagują na siebie w taki sposób? Jak leczy się alergię krzyżową?(1,2)

 

Skąd się bierze alergia krzyżowa? (1,3)

Alergie krzyżowe występują często u osób uczulonych na alergeny zwiewne i pokarmowe. Średnio 30% osób z tymi alergiami może reagować na alergeny krzyżowe. Kluczową rolę przy alergiach krzyżowych odgrywają panalergeny. Są to grupy białek o podobnej budowie, które występują zarówno w pyłku, jak i w roślinach. Podobna budowa białek może działać myląco na przeciwciała IgE, które odpowiadają za reakcje alergiczne. Alergia krzyżowa pojawia się, kiedy przeciwciała IgE wytworzone w kierunku jednego alergenu (na przykład pyłku brzozy) rozpoznają podobne białko pochodzące z innego źródła (na przykład w zjedzonym jabłku albo gruszce). Alergeny krzyżowe znaleziono w pyłkach roślin, owocach, warzywach, orzechach i nasionach.

Objawami uczulenia krzyżowego na alergeny pokarmowe jest zwykle obrzęk, drętwienie błony śluzowej jamy ustnej (dziąseł i warg) i gardła, świąd i pieczenie. Zdarza się również wysypka i napadowy rumień wokół ust. Nie są to jednak wszystkie możliwe objawy. Jeśli wiemy, że mamy skłonność do uczuleń, to w razie pojawienia się jakichkolwiek niepokojących objawów należy wybrać się do alergologa.

Najczęstsze reakcje krzyżowe alergenów (3)

Jeśli jesteśmy uczuleni na konkretny alergen, to bardzo prawdopodobne, że nasze ciało zareaguje również na jego alergeny krzyżowe:

  • Osoby uczulone na pyłek brzozy zareagują krzyżowo na pyłek leszczyny, olszy, dębu, grabu i buku, kiwi, brzoskwini, mango, owoców pestkowych (jabłko, gruszka, morela, wiśnia, czereśnia), selera, marchwi, maku i pieprzu.
  • Osoby uczulone na pyłek leszczyny zareagują krzyżowo na pyłek drzew brzozy, olszy, dębu, grabu, buku oraz orzecha laskowego.
  • Osoby uczulone na pyłek traw zareagują krzyżowo na melona, arbuza, pomidora, mąkę z żyta i pszenicy.
  • Osoby uczulone na pyłek bylicy zareagują krzyżowo na seler, marchew i przyprawy.

  • Osoby uczulone na pyłek drzew oliwnych zareagują krzyżowo na pyłek jesionu, ligustru pospolitego i pyłek bzu lilaka.
  • Osoby uczulone na roztocze kurzu domowego zareagują krzyżowo na skorupiaki (krewetki, kraby, ostrygi) oraz ślimaki.
  • Osoby uczulone na grzyby Alternaria alternata zareagują krzyżowo na grzyby Cladosporium herbarum, Candida albicans, Aspergillus fumigatus, Penicillium citrinum, Fusarium solan oraz lateks.
  • Osoby uczulone na pióra zareagują krzyżowo na jajko kurze i mięso kurczaka.
  • Osoby uczulone na alergeny kota zareagują krzyżowo na mięso wieprzowe.

  • Osoby uczulone na lateks gumy naturalnej zareagują krzyżowo na banana, awokado, kiwi, papaję, ananasa, melona, mango, kasztana jadalnego, migdały, grejpfruty, seler, ziemniaki, orzechy, pomidory, marchew, paprykę, szpinak, sałatę, przyprawy oraz fikusa.
  • Osoby uczulone na mleko krowie zareagują krzyżowo na mleko kozie, mleko owcze i mięso wołowe.

Jak leczy się uczulenie krzyżowe? (1,3)

Kompleksowe leczenie alergii zleca alergolog po wykonaniu wszystkich niezbędnych badań. Jednak bardzo często po prostu wyklucza się z diety produkty, które mogą wywołać reakcje krzyżową (na przykład mleko krowie). Warto również wziąć pod uwagę to, że alergeny są wrażliwe na ciepło, dlatego wiele osób może bezpiecznie jeść pieczone owoce i warzywa, a także kompoty, przetwory i pasteryzowane soki. Różnie uczulają poszczególne odmiany tego samego owocu, a obrane ze skórki mogą wywoływać bardzo słabe objawy. Warto więc obserwować swoje reakcje i skonsultować je z lekarzem.

  1. Rapiejko P. Reakcje krzyżowe u chorych z uczuleniem na alergeny pyłku roślin. http://alergie.mp.pl/chorobyalergiczne/alergeny/wziewne/62825,reakcje-krzyzowe-u-chorych-z-uczuleniem-na-alergeny-pylku-roslin Data dostępu: 19.05.2017
  2. Rogala B. Alergeny krzyżowe. http://alergie.mp.pl/lista/62293,alergeny-krzyzowe Data dostępu: 19.05.2017
  3. Rapiejko P. Lipiec A. Wybrane aspekty alergii krzyżowej. http://www.palynology.allergy.pl/2006/2006-7.pdf Data dostępu: 19.05.2017