Nie ma jednoznacznej definicji medycznej astmy. Być może dlatego ta choroba bardzo często jest utożsamiana z alergią (1). Czym jest astma, a czym alergia i co łączy, a co dzieli te dwie dolegliwości?

Czym jest astma?

To przewlekła zapalna choroba dróg oddechowych. Zapalenie jest połączone z nadreaktywnością oskrzeli, co powoduje świszczący oddech, kaszel, uczucie ściskania w klatce piersiowej. Zapalenie w przypadku astmy rozwija się w drogach oddechowych, a przede wszystkim w oskrzelach, które doprowadzają powietrze do pęcherzyków płucnych. Dlatego właśnie chory ma problemy z oddychaniem (1).

Główne objawy astmy:

  • duszność,
  • świszczący oddech,
  • kaszel,
  • ucisk w klatce piersiowej (2).

Objawy astmy występują szczególnie intensywnie nocą i nad ranem. Mają charakter napadowy. Pomiędzy nimi chory zwykle nie odczuwa żadnych dolegliwości. W pierwszych fazach choroby kaszel i duszność ustępują samoistnie, jednak nieleczona astma może się pogłębiać i wymagane jest podanie leków rozkurczających oskrzela. Zaostrzenie objawów może być spowodowane kontaktem z alergenami, w przypadku astmy alergicznej lub lekceważeniem objawów choroby. Na pogłębianie się astmy mogą również wpływać towarzyszące jej infekcje bakteryjne lub wirusowe, bo osłabiają one dodatkowo błonę śluzową oraz oskrzela (2).

Czym jest alergia?

To nadmierna i nieprawidłowa reakcja układu immunologicznego na alergeny występujące w środowisku, w którym żyje człowiek. Alergeny zwykle są białkami wchodzącymi w skład komórek zwierząt lub roślin. Uczulenie mogą wywoływać również zanieczyszczenia lub lateks (3).

Główne objawy alergii:

  • katar połączony z wodnistą wydzieliną z nosa,
  • zatkany nos,
  • świąd nosa,
  • zaczerwienione oczy i obrzęk powiek,
  • zmiany skórne (3).

Astma a alergia

Przyczyną astmy jest nadreaktywność oskrzeli. Mięśnie ulokowane w ścianie oskrzeli pozwalają narządowi zmieniać średnicę. U astmatyków te skurcze zachodzą zbyt gwałtownie. Przyczyną nadreaktywności mogą być te same substancje, które wywołują alergię, czyli alergeny. Mówimy wtedy o astmie atopowej, czyli alergicznej (2, 4).

Główną różnicą między alergią a astmą jest źródło choroby. Astmę wywołuje zwykle atopia, czyli genetycznie uwarunkowana skłonność organizmu do występowania reakcji alergicznych. Dzieje się tak, bo organizm produkuje za dużo przeciwciał klasu IgE, a przez to zbyt mocno reaguje na substancje, które u zdrowych ludzi nie wywołują żadnej reakcji. Naukowcy wykryli geny odpowiedzialne za atopię, ale badania nad procesami związanymi z tą przypadłością wciąż trwają. Alergia natomiast nie ma zwykle przyczyn genetycznych, ale jest spowodowana długotrwałym przebywaniem w obecności alergenu. Trzeba jednak pamiętać, że skłonność do atopii sprawia, że organizm jest bardziej podatny również na alergie (2, 4).

Wykrywanie i leczenie astmy

Wczesne wykrycie astmy może znacznie pomóc choremu w normalnym funkcjonowaniu. Jednak nie zawsze diagnoza jest taka prosta, bo małe objawy astmy u dzieci nie są zbyt wyraźne i mogą być mylone np. z alergią czy przeziębieniem. Dodatkowo małe dzieci mają trudności z prawidłowym wykonaniem badania spirometrycznego, które może potwierdzić czy chorują na astmę (2).

W skutecznym leczeniu astmy należy pamiętać, żeby unikać czynników wywołujących jej napady. Warto przestrzegać kilku zasad:

  • przy astmie atopowej należy w miarę możliwości unikać kontaktu z alergenami, np. nie wchodzić do mieszkań, w których przebywa kot,
  • unikać substancji drażniących tj. aerozoli, farb, lakierów, smarów, środków czyszczących,
  • prowadzić spokojny możliwie bezstresowy tryb życia,
  • unikać przebywania w pomieszczeniach, gdzie ktoś pali papierosy,
  • unikać zanieczyszczeń powietrza, co może być trudne szczególnie w miastach,
  • kontrolować przyjmowane leki oraz używane kosmetyki.

Jeśli astma jest leczona prawidłowo to objawy choroby występują bardzo rzadko – rzadziej niż trzy razy w tygodniu – oraz są o wiele łagodniejsze. Opanowana choroba nie przeszkadza w codziennym życiu i się nie pogłębia (2).

Przypisy:

  1. Mejza F. Astma: co to znaczy? http://astma.mp.pl/wszystkooastmie/cowartowiedziec/45692,astma-co-to-znaczy Data dostępu 30.03.2017
  2. Mejza F. Objawy astmy. http://astma.mp.pl/wszystkooastmie/cowartowiedziec/45791,astma Data dostępu 30.03.2017
  3. Świerczyńska-Krępa M. Objawy alergii. http://alergie.mp.pl/chorobyalergiczne/wartowiedziec/57558,objawy-alergii Data dostępu: 30.03.2017
  4. Rogala B. Astma atopowa. http://astma.mp.pl/lista/62292,astma-atopowa Data dostępu: 30.03.2017