Pierwsze wzmianki o alergii pojawiły się w wieku xviii, w roku 1906 lekarz dziecięcy clemens von pirquet pierwszy raz użył słowa ?alergia? na opisanie objawów uczulenia. Dziś alergię zalicza się do chorób cywilizacyjnych, bo choruje na nią coraz więcej ludzi (1). Czy odczulanie może być skutecznym sposobem na pozbycie się alergii?

Czym jest alergia?

Alergia to nieprawidłowa, bo nadmierna reakcja układu immunologicznego człowieka na substancje zwane alergenami. Alergeny to najczęściej białka budujące komórki roślin i zwierząt lub fragmenty substancji, tj. Lateks (rękawiczki, sprzęt medyczny) lub leki (penicylina, leki przeciwbólowe) (1).

Organizm odpowiada dwufazowo na alergen. Pierwsza faza, zwana wczesną, rozpoczyna się natychmiast po kontakcie z alergenem. Powodują ją substancje uwalniane przez komórkę tuczną. Następuje rozszerzenie naczyń, łzawienie oczu, katar, wysypka, świąd i obrzęk krtani. Alergik zaczyna mieć problemy z oddychaniem. Słychać charakterystyczne świsty. Druga faza – późna – to wynik powstawania komórek zapalnych, co może prowadzić np. Do długotrwałej blokady nosa (1).

Czym jest immunoterapia?

Immunoterapia (sit), inaczej odczulanie, to sposób leczenia chorób alergicznych, który polega na podawaniu choremu alergenu we wzrastających dawkach. Celem jest spowodowanie tolerancji immunologicznej na alergen. Przed zastosowaniem odczulania konieczne jest wykonanie testów skórnych, które muszą zgadzać się ze składem szczepionki, którą ma przyjąć chory (2).

Odczulanie poleca się pacjentom, którzy wykazują:

  • Uczulenie na jad owadów,
  • Alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa wynikające z nadwrażliwości na pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, pleśnie,
  • Astmę alergiczną – z wyłączeniem ciężkiej postaci,
  • Alergiczne, sezonowe zapalenie spojówek wywołane nadwrażliwością na pyłki traw, drzew i chwastów (3).

Odczulanie a leczenie alergii

Alergia jest chorobą złożoną, więc jej leczenie musi uwzględniać wiele czynników i być leczeniem kompleksowym. Łączącym w sobie farmakoterapię, fizjoterapię, unikanie ekspozycji na alergen, psychoterapię oraz odczulanie. Głównym trzonem leczenia powinna pozostać farmakoterapia ze względu na wysoką skuteczność oraz bezpieczeństwo leków nowej generacji. Odczulanie może być leczeniem wspomagającym, które wpływa na naturalny przebieg rozwoju choroby atopowej (3).

Skuteczność odczulania, kiedy widoczne są efekty?

Skuteczność immunoterapii jest uzależniona od dawki oraz jakość alergenu dostarczanego do organizmu chorego. Pierwsze efekty odczulania obserwuje się zwykle po roku od rozpoczęcia leczenia. Badania wykazują, że 90-98% chorych poddanych od 3- do 5-letniej immunoterapii na jad owadów, nie wykazuje żadnych objawów alergii w kontakcie z alergenem nawet przez wiele lat po zakończeniu leczenia. Odczulanie obniża również zapotrzebowanie na leki – przy nieżycie nosa jest to redukcja o 80% w stosunku do wartości wyjściowych, a efekt ochronny utrzymuje się co najmniej trzy lata od zakończenia terapii (2).

Jak powinien postępować chory w trakcie odczulania?

  • Pilnować terminów zabiegów wyznaczonych przez lekarza, a po odczulaniu pozostać w przychodni co najmniej 30 minut.
  • Monitorować objawy po podaniu szczepionki i informować o nich lekarza na bieżąco oraz w czasie wizyt.
  • Unikać wysiłku fizycznego bezpośrednio po podaniu szczepionki.
  • Unikać kontaktu z substancjami uczulającymi.
  • Zażywać tylko te leki, które były skonsultowane z lekarzem (4).

Współcześnie lekarze starają się leczyć choroby alergiczne podając leki miejscowo – do nosa, poprzez wdychanie, w worki spojówkowe, na skórę. Dzięki temu lek lepiej działa i można uniknąć niepożądanych skutków. Leki doustne, np. Przeciwhistaminowe i przeciwleukotrienowe, są stosowane w przypadku astmy lub alergicznego nieżytu nosa. Objawy zagrażające życiu lub silne zaostrzenie alergii mogą wymagać dożylnego podawania leków. Natomiast odczulanie powinno być wsparciem przy leczeniu farmakologicznym. Stosuje się je, kiedy chory nie godzi się na tradycyjne leczenie lub go nie toleruje (5).

Przypisy:

  1. Świerczyńska-krępa m. Alergia. Http://alergie.mp.pl/chorobyalergiczne/wartowiedziec/57548,alergia data dostępu: 27.02.2017
  2. Kołacińska m, kuna p. Odczulanie jako metoda leczenia alergii w praktyce lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Http://esculap.com/publication/127936/odczulanie_jako_metoda_leczenia_alergii_w_praktyce_lekarza_podstawowej_opieki_zdrowotnej data dostępu: 27.02.2017
  3. Widerska-kurzawa a. Immunoterapia swoista w leczeniu chorób alergicznych u dzieci. Alergia. 2005;2(24):51-54
  4. Rogala b. Immunoterapia alergenowa (odczulanie). Http://alergie.mp.pl/chorobyalergiczne/wartowiedziec/57601,immunoterapia-alergenowa-odczulanie data dostępu: 27.02.2017
  5. Świerczyńska-krępa m. Leczenie alergii. Http://alergie.mp.pl/chorobyalergiczne/wartowiedziec/57567,leczenie-alergii data dostępu: 27.02.2017